“Ailemde yok” demek gerçekten güvende olmak anlamına gelir mi?
Kısa cevap:
Hayır. Ailede meme kanseri öyküsünün bulunmaması önemli bir bilgi olsa da kişinin meme kanseri riskinin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Çünkü meme kanseri yalnızca kalıtsal nedenlerle gelişmez.
Aile öyküsü neden bu kadar önemseniyor?
Ailede meme kanseri öyküsü bulunması bazı kişilerde risk artışıyla ilişkili olabilir. Özellikle birinci derece akrabalarda görülen meme kanseri, doktor tarafından değerlendirilirken dikkate alınan önemli bilgilerden biridir.
Toplumda meme kanseri görülme riski %12 civarındadır. Ailede meme kanseri varsa bu risk %20lere kadar yükselir. Tarama programlarını daha erken başlatmalı ve daha sık yapmalıyız.
Meme kanseri her zaman genetik midir?
Hayır. Meme kanserlerinin yalnızca bir bölümü kalıtsal gen değişiklikleriyle ilişkilidir.
Meme kanseri gelişiminde:
- yaş
- hormonal faktörler
- yaşam tarzı
- çevresel etkenler
- genetik yatkınlık
gibi birçok farklı faktör rol oynayabilir.
Bu nedenle aile öyküsü, risk değerlendirmesinin yalnızca bir parçasıdır.
“Ailemde yoksa bana da olmaz” düşüncesi neden riskli olabilir?
Bu düşünce kişide bir güven duygusu oluşturabilir. Bu güven bazen:
- düzenli kontrollerin ertelenmesine
- belirtilerin önemsenmemesine
- taramaların gereksiz görülmesine
neden olabilir.
Oysa meme kanseri tanısı alan her kadının ailesinde daha önce meme kanseri öyküsü bulunmaz.
Genetik test temiz çıkarsa risk tamamen biter mi?
Hayır. Genetik testlerde bilinen bazı kalıtsal gen değişikliklerinin bulunmaması, meme kanseri riskinin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Genetik testler belirli genetik riskleri değerlendirmeye yardımcı olur. Ancak meme kanseri gelişiminde rol oynayabilecek tüm faktörleri tek başına açıklayamaz.
Aile öyküsü kimlerde daha fazla önem taşır?
Ailede:
- genç yaşta meme kanseri
- birden fazla kişide meme kanseri
- yumurtalık kanseri
- erkeklerde meme kanseri
gibi durumların bulunması, doktor tarafından daha ayrıntılı değerlendirme yapılmasını gerektirebilir.
Bu tür bir aile öyküsü varsa doktorla paylaşılması önemlidir.
Aile öyküsü olmayanlar ne yapmalı?
Ailede meme kanseri olmaması, sağlık kontrollerinin ihmal edilmesi için bir neden değildir.
Her kişi için uygun kontrol ve tarama planı:
- yaşa
- kişisel risklere
- sağlık öyküsüne
göre değişebilir.
Bu nedenle düzenli kontroller ve kişinin kendi vücudundaki değişiklikleri fark etmesi önem taşır.
Aile öyküsü önemli ama tek başına belirleyici değildir
Ailenizde meme kanseri görülmemiş olması elbette olumlu bir bilgidir. Ancak bu durum, meme kanserine karşı tamamen korunmuş olduğunuz anlamına gelmez.
“Ailemde yok” demek, “bana olmaz” demek değildir.
En doğru yaklaşım, aile öyküsünü bilmek ve kişisel risklere uygun sağlık kontrollerini ihmal etmemektir.